Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prewencja

7 czerwca 2022

NR 3 (Maj 2022)

Bezpieczne stanowisko pracy – bezpieczna obsługa maszyny

0 48

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy jak również uwzględniały zasady ergonomii. Pracodawca ma również obowiązek wyposażenia w odpowiednie zabezpieczenia maszyny i inne urządzenia techniczne (art. 215–216§1).

Najczęstszymi zagrożeniami, które mogą spowodować uraz podczas obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych, są:

  • ruchome części maszyn,
  • narzędzia wykonujące pracę w maszynach, np. nóż, wiertło itp.,
  • fruwające cząstki: iskry, wióry, odpryski, krople lub strugi płynów, a także unoszący się pył,
  • gorące elementy,
  • elementy pod napięciem,
  • materiały sypkie np. piasek, ziarno, śnieg (zaduszenie, przygniecenie).

Stosowane są różne zabezpieczenia mające na celu ochraniać pracownika przed tymi zagrożeniami. Zabezpieczenia te klasyfikuje się do dwóch głównych grup: osłon oraz urządzeń ochronnych (ryc. 1.).
 

OSŁONY

  • Osłony barierowe (sprzężone) stosowane są w maszynach, których natychmiastowe zatrzymanie nie jest możliwe. Ich zadaniem jest uniemożliwienie pracownikowi włożenia ręki w obszar niebezpieczny w czasie cyklu pracy. Zasadą jest, że maszyna nie może pracować, jeżeli osłona nie jest zamknięta.
  • Osłony stałe układu napędowego, chroniące przed wciągnięciem przez wirujące koła lub walce.
  • Osłony składane, przesuwne, odchylne, regulowane służące do ograniczenia wielkości obszaru niebezpiecznego do koniecznego minimum.
  • Osłony samodostosowujące się w miarę wykonywania operacji pod wpływem ruchu narzędzia lub przedmiotu obrabianego odchylają się tyle, ile trzeba, aby wejść w materiał obrabiany, ale utrzymują ostrze całkowicie zakryte dla pracownika. Stosowane np. w pilarkach tarczowych ręcznych i stołowych.
  • Osłony samodostosowujące się w miarę wykonywania operacji pod wpływem ruchu narzędzia lub przedmiotu obrabianego odchylają się tyle, ile trzeba, aby wejść w materiał obrabiany, ale utrzymują ostrze całkowicie zakryte dla pracownika. Stosowane na przykład w pilarkach tarczowych ręcznych i stołowych.
  • Samonastawne osłony otwierane – otwierają się, aby umożliwić wykonanie danej operacji (np. włożenie materiału), a następnie same zamykają się. Obróbka wykonywana jest za zamkniętymi osłonami.
  • Stałe ogrodzenia z siatki – maszyna jest otoczona stałym ogrodzeniem z furtką z włącznikami drzwiowymi. Im bliżej jest zagrożenie od zapory, tym musi być ona wyższa tak, aby skutecznie uniemożliwić tam dostęp rąk pracownika.
  • Bariery przypominające pracownikowi o wejściu w obszar niebezpieczny, włączają sygnał dźwiękowy (optoelektroniczne, mechaniczne – linka lub pręt ograniczający dostęp).

URZĄDZENIA OCHRONNE

  • Urządzenia odległościowe aktywizowane mechanicznie poprzez dotyk (połączone z wyłącznikami linki czy pręty, którymi jest ogradzana strefa zagrożenia, tak aby zapobiec swobodnemu dostępowi do niej. Przy nacisku odchylają się one lub odsuwają, powodując zadziałanie wyłączników, a w rezultacie zatrzymanie ruchu maszyny) lub nacisk (urządzenia te po przekroczeniu ustalonego nacisku (np. pod ciężarem człowieka) powodują wyłączenie maszyny.
  • Urządzenia odległościowe aktywizowane niemechaniczne (bezdotykowo):
    –    kurtyny świetlne rejestrują fakt wtargnięcia w obszar niebezpieczny, ale nie kontrolują samego obszaru. Muszą być tak zainstalowane, aby natychmiast po wykryciu pracownika zatrzymywały maszynę. Nie mogą być zastosowane w przypadku, gdy maszyny nie można zatrzymać natychmiast. Jeżeli w obszarze niebezpiecznym już ktoś jest, to nie wykrywają jego obecności. Aby uniknąć takiego zagrożenia, stosujemy maty z czujnikami podłogowymi lub skanery,
    –    ogrodzenia świetlne działają dokładnie tak samo jak kurtyny świetlne, ale otaczają maszynę, a nie tylko miejsce obróbki. Zarówno kurtyny świetlne, jak i ogrodzenia świetlne wykorzystują laser działający w podczerwieni,
    –    skaner laserowy kontroluje określony obszar. Rejestruje wtargnięcie, jak i fakt przebywania w miejscu niebezpiecznym. Emitowany promień lasera przeczesuje obszar dzięki lustru obracanemu silnikiem.
  • Włącznik z opóźnionym działaniem montowany jest w maszynach długich obsługiwanych przez więcej niż jedną osobę. Najpierw wysyłany jest słyszalny sygnał dźwiękowy i świetlny, a dopiero po określonym czasie (ok. 15 sekund), potrzebnym do zajęcia bezpiecznej pozycji przez pozostałych pracowników, maszyna rusza. Przykład: maszyny drukarskie.
  • Konstrukcje przycisków uruchamiających – muszą być tak skonstruowane, aby ich włączenie wymagało głębokiego wciśnięcia, nie mogą zadziałać przy przypadkowym naciśnięciu.
  • Włączniki wymagające ciągłego nacisku obu rąk – uniemożliwiają sięgnięcie ręką w obszar niebezpieczny. Stosowane są głównie w prasach mechanicznych, gil...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy