Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

16 marca 2021

NR 1 (Styczeń 2021)

Odpowiedzialność cywilnoprawna za zaprojektowanie i wyprodukowanie maszyny lub linii technologicznej. Cz. 3 – rękojmia

0 69

Zgodnie z art. 558 § 1 k.c. strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć w stosunkach między przedsiębiorcami. Tak więc w niektórych umowach, zwłaszcza przedsiębiorców mających silną pozycję na rynku, spotyka się klauzule wyłączające odpowiedzialność z tytułu rękojmi. W zamian za to oferuje się klientowi gwarancję, której zakres jest w praktyce znacznie węższy, niż wynika to z przepisów o rękojmi. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Jeżeli umowa stron w ogóle nie wspomina o rękojmi (lub jeśli umowa w ogóle nie została zawarta w formie pisemnego dokumentu), rękojmia obowiązuje z mocy samego prawa. Rękojmia obowiązuje więc w każdym przypadku, za wyjątkiem sytuacji, w której została wyraźnie wyłączona postanowieniem umowy stron.
Realizacja uprawnień z tytułu rękojmi nie uchybia przepisom o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Wynika to z art. 574 § 1 k.c. Sformułowanie odnoszące się do szkody na zasadach ogólnych często pojawia się w przepisach i umowach. Oznacza ono odesłanie do ustawowego reżimu odpowiedzialności odszkodowawczej uregulowanej w art. 471 i następnych k.c. (tzw. odpowiedzialność kontraktowa), która zostanie omówiona poniżej.

Obowiązki dłużnika

Zgodnie z art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odnośnie tego krótkiego przepisu sformułowanych zostało wyjątkowo dużo teorii, a na jego kanwie wydano tysiące orzeczeń. Znajomość tego dorobku w podstawowym zakresie ma istotny wpływ na skuteczność roszczeń 
odszkodowawczych.


Przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że aby skuteczne domagać się odszkodowania, poszkodowany, czyli w terminologii powyższego przepisu „wierzyciel”, a w kontekście wynikającym z niniejszego artykułu „zamawiający”, musi udowodnić, że zaistniały przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. Są trzy przesłanki tejże odpowiedzialności: niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez dłużnika (wykonawcę) zobowiązania (umowy), doznanie szkody przez poszkodowanego (zamawiającego) oraz tzw. adekwatny związek przyczynowy pomiędzy pierwszą i drugą przesłanką. Wyłącznie udowodnienie zaistnienia wszystkich trzech przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej daje sądowi podstawę do uwzględnienia roszczenia o zasądzenie odszkodowania.
 

Przesłanka pierwsza

Przesłanka pierwsza w postaci niewykonania przez dłużnika (wykonawcę) zobowiązania (umowy) ma miejsce wtedy, gdy wykonawca zawarł umowę, jednak jej nie wykonał, to jest nie spełnił żadnego świadczenia objętego umową w uzgodnionym terminie (np. gdy w ogóle nie podjął żadnych starań w celu wykonania umowy i nie przystąpił do jej wykonania). Natomiast przesłanka pierwsza w postaci nienależytego wykonania przez dłużnika (wykonawcę) zobowiązania (umowy) ma miejsce wtedy, gdy wykonawca zawarł umowę, przystąpił do jej wykonania i w jakiejś części spełnił świadczenie, jednak świadczenie to jest albo niekompletne, albo niezgodne z umową lub innymi miernikami jego jakości (np. stosownymi normami bądź przepisami prawa dotyczącymi maszyn lub BHP), albo też świadczenie zostało spełnione po upływie umówionego terminu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na zasadę zawinienia. Oznacza ona, że jeśli sprawca szkody nie przyczynił się w żaden sposób do niewykonania lub nienależytego wynikania zobowiązania, innymi słowy – jest ono następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, wówczas niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jes...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy