Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ochrona ppoż. zakładu okiem utrzymania ruchu

Artykuł | 18 grudnia 2020 | NR 3
0 70

Ochrona ppoż. obejmująca prewencję i przygotowanie do akcji gaśniczej jest nierozerwalnie wpisana w działalność każdego zakładu przemysłowego. Zadania z zakresu ochrony ppoż. przypisane mogą być różnie: do firm zewnętrznych w ramach outsourcingu, wydzielonej własnej komórki organizacyjnej albo utrzymania ruchu (UR). W praktyce przyjmują formę mieszaną, w której wymagane są znaczące zaangażowanie i świadomość własnych służb technicznych zakładu.

 

Udział wewnętrznej służby technicznej ułatwia utrzymanie prewencji ppoż. na wymaganym poziomie i obniża tego koszty. Ułatwia też świadome planowanie rozwoju systemu. Znajomość posiadanych zabezpieczeń, procedur oraz świadomość zagrożeń i poprawnego zachowania w trakcie pożaru zwiększają bezpieczeństwo przeciwpożarowe  i są dobrym pomostem do przekazywania tej wiedzy „w głąb” struktur organizacyjnych zakładu. Ponadto w dobie globalizacji okazuje się, że duży wpływ na to bezpieczeństwo mają firmy ubezpieczeniowe, kierujące do ubezpieczanych zakładów własnych audytorów. Współpraca z nimi zawsze kończy się na dziale technicznym. Także w tym przypadku opłaca się dobre przygotowanie UR w zakresie utrzymania i obsługi posiadanych systemów ppoż. i wykorzystanie obecności zewnętrznych audytorów jako szansy na poprawę bezpieczeństwa. Przygotowanie techniczne pracowników UR często prowadzi w tym przypadku do wypracowania zmian dostatecznie efektywnych, ale bardziej opłacalnych dla zakładu niż wymagane przez ubezpieczyciela. W niniejszym artykule opisany został w skrócie i kompleksowo system zabezpieczenia ppoż. zakładu produkcyjnego z branży papierniczej i tworzyw sztucznych. Z przyczyn niezależnych nie została podana nazwa zakładu.

Tekst ten jest wprowadzeniem w problematykę systemów technicznych prewencji ppoż.

 

System prewencji ppoż. ma zapewnić:

  • ochronę przed wybuchem pożaru,
  • szybką i sprawną akcję gaśniczą i ewakuację w razie
  • potrzeby,
  • spełnienie wymagań formalno-prawnych,
  • minimalizację kosztów budowy i utrzymania.

 

W skład systemu ppoż. wchodzą trzy elementy:

1. techniczny (materialne urządzenia),
2. ludzie (z uwzględnieniem kwalifikacji, zdolności do
działań i formalnego dopuszczenia do nich),
3. organizacyjny (procedury i instrukcje, obowiązki
i odpowiedzialność).

 

Urządzenia techniczne systemu ppoż.

A. Urządzenia przenośne

To przede wszystkim gaśnice ręczne, służące do gaszenia pożarów w zarodku. W przypadku zakładu będącego źródłem danych dla tego artykułu ustalono tylko dwa rodzaje gaśnic: proszkowe 6-kilogramowe (mniejsze są mało skuteczne) i śniegowe, przy średnio jednej gaśnicy na 160 m2 powierzchni. Przywołane gaśnice nadają się do gaszenia wszystkich pożarów, które mogłyby wystąpić w zakładzie i nie zmuszają potencjalnego ich użytkownika do sprawdzania, kiedy może gaśnicy użyć. Ważny jest powszechny i łatwy dostęp do gaśnic. Wiąże się to bezpośrednio z ich ilością w obszarze chronionym, odległością dostępu do najbliższej gaśnicy (nie mniejszą niż 30 m), niezastawionym przeszkodami dostępem i łatwym do użycia sposobem zamocowania. Gaśnice śniegowe ze względu na znaczną masę stoją bezpośrednio na posadzce, by mogły ich użyć osoby słabsze fizycznie. Gaśnice proszkowe wiszą w uchwytach na wysokości 1,5 m, licząc od posadzki do ich zaworów. Wszystkie gaśnice są oznakowane (tanie i łatwo dostępne poprzez internet tablice informacyjne). W przypadku ustawienia gaśnicy przy słupie lub narożu montowanych jest tyle tablic informacyjnych, by były widoczne z każdego kierunku w ich otoczeniu w hali produkcyjnej. Zmiana ustawienia maszyn, materiałów itp. jest częstym przypadkiem w „żyjącym” zakładzie, co może prowadzić do zastawienia gaśnic. W takim przypadku zdecydowanie łatwiej jest gaśnice przesunąć niż walczyć o utrzymanie do nich dostępu. Zasadniczą rzecz stanowi dbałość o stan gaśnic. Należy sprawdzać je co 6 miesięcy, powinna robić to osoba lub firma do tego uprawniona. Z praktyki własnej okazuje się, że ok. 1% gaśnic w ciągu roku wymaga serwisu lub wymiany. Dlatego ich sprawdzanie jest konieczne.

 Prewencja ppoż. zna inne środki gaśnicze podręczne, np. koce gaśnicze. Przywołany już zakład całkowicie zrezygnował jednak z używanych wcześniej kocy gaśniczych, jako mało efektywnych i stwarzających realne zagrożenie dla osób je używających.

B. Urządzenia stałe wymagające obsługi w razie akcji gaśniczej

Po środkach podręcznych ruchomych kolej na urządzenia gaśnicze stałe, ale wymagające udziału ludzi. Są nimi hydranty. Zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Wymagane jest dla nich coroczne badanie przez uprawnione osoby wydatku i ciśnienia wody. Niezależnie konieczne jest sprawdzanie obecności węży gaśniczych i prądownic w szafkach hydrantowych. Sprawdzenie takie należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w miesiącu, a nawet w tygodniu. Częste sprawdzanie ułatwia wykrycie ew. braków i zniechęca do używania sprzętu ppoż. do nieprzewidzianych celów.

C. Urządzenia stałe

Najskuteczniejsze urządzenia ppoż. to urządzenia stałe. Działają niezależnie od obecności pracowników, pory dnia i roku. Są nimi odpowiednia konstrukcja budynków, podział na strefy ogniowe wraz z bramami ppoż, stałe instalacje gaśnicze, oddymiające i alarmowe, drogi ewakuacji, wykrywanie obecności gazu, wydzielenie i zabezpieczenie stref szczególnie niebezpiecznych, jak spawalnia, kotłownia, magazyn farb i rozpuszczalników oraz obszarów zagrożonych wybuchem par rozpuszczalników. Częścią systemu ppoż. jest przystosowanie pozostałych urządzeń produkcyjnych, elektrycznych itp. do możliwej akcji gaśniczej, np. samoczynnego wyłączenia zasilania elektrycznego i gazu w przypadku zadziałania alarmu pożarowego.

 

Konstrukcja budynków i strefy pożarowe

Chroniona fabryka ma zwartą zabudowę złożoną z jednokondygnacyjnych wysokich budynków o łącznej powierzchni 40 000 m2, graniczących ściśle ze sobą. Konstrukcja budynków jest niepalna, złożona ze słupów i dźwigarów stalowych. Ściany i dach są wykonane z blachy falistej, z izolacją mineralną. Dach pokryty papą. Pozornie niepalne budynki są jednak narażone na szybki wzrost temperatury wewnątrz w razie powstania pożaru, a następnie błyskawiczne przerzucanie się ognia w odległe rejony i szybkiego zawalenia się konstrukcji budynków na skutek rozgrzania i choćby zmian długości belek stalowych pod wpływem wzrostu temperatury (straż pożarna najprawdopodobniej ograniczyłaby się do gaszenia ognia z zewnątrz, bez wpuszczenia strażaków do środka obiektów).

Elementy stalowe pomalowane zostały prewencyjnie farbą puchnącą pod wpływem temperatury, co czasowo izoluje przed rozgrzaniem elementy konstrukcyjne. W celu ułatwienia lokalizacji pożaru i redukcji jego zasięgu cały obszar podzielony został na
6 stref ogniowych, oddzielonych od siebie ścianami ognioodpornymi (rys. 1.). W ścianach tych zainstalowane są bramy ppoż., zamykające się samoczynnie w przypadku włączenia lokalnego alarmu od czujników dymowych po obydwu stronach bram, zadziałania sygnalizatorów ręcznych alarmu lub wyłączenia zasilania elektrycznego (fabryka nie posiada jeszcze centralnego systemu wykrywania pożaru i alarmowania). Same ściany ogniowe nie mogą posiadać niezabezpieczonych otworów. Są wykonane jako ściany murowane. Wszelkie przepusty (np. kablowe) w nich muszą być zabezpieczone masą puchnącą podczas pożaru.

Klasa odporności pożarowej budynków zależy ściśle od ich rodzaju oraz gęstości obciążenia ogniowego i z reguły została ustalona na etapie projektowania i budowy obiektów. Potem możliwe jest jednak dodatkowe wydzielenie stref pożarowych. Wielkość (powierzchnia) maksymalna stref pożarowych zależy od gęstości obciążenia ogniowego i zagrożenia wybuchem i waha się od 1000 do 20 000 m2. Gdy zachodzi taka konieczność, można rozważyć wbudowanie dodatkowej ściany ogniowej i podział stref pożarowych na mniejsze.

W przypadku ochrony obiektów stałymi samoczynnymi urządzeniami gaśniczymi wodnymi dopuszczalne jest powiększenie powierzchni stref pożarowych o 100% i przy urządzeniach oddymiających o 50%, a przy ich stosowaniu łącznym o 150%. Ściany oddzielające strefy pożarowe są przeglądane raz w roku w celu wykrycia w nich ew. naruszeń (niekontrolowanych przepustów). Bramy pożarowe sprawdzane są codziennie. Wyniki przeglądów podlegają protokołowaniu.

 

Rys.1. Podział na strefy pożarowe. Na kolorowo oznaczono ściany ognioodporne

 

Instalacja gaśnicza tryskaczowa

To stałe samoczynne urządzenie gaśnicze wodne jest najskuteczniejszym środkiem lokalizacji i opóźniania rozwoju, a nawet gaszenia pożarów. Składa się z systemu tryskaczy i zraszaczy (rys. 2.) rozłożonych równomiernie nad chronioną powierzchnią, włączonych w system rur i kolektorów wypełnionych wodą pod ciśnieniem, ze stale czuwającą pompownią ppoż.

Na skutek wzrostu temperatury powietrza wywołanego ogniem następuje odbezpieczenie tryskacza (bezpiecznikiem jest szklana ampułka wypełniona cieczą, pękająca w temperaturze zadziałania) i wyrzut wody.  Spadek ciśnienia wody w kolektorze samoczynnie uruchamia pompę ppoż. tłoc...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy