Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odpowiedzialność za naruszenie przepisów dot. Bezpieczeństwa i higieny pracy

Artykuł | 15 grudnia 2020 | NR 1
0 143

Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest jednym z podstawowych praw zagwarantowanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej (art. 66). Ochrona życia i zdrowia pracowników to również podstawowy obowiązek pracodawcy (art. 15 Kodeksu pracy – dalej k.p.).

 

Przestrzeganie tych kwestii podlega kontroli samego pracodawcy (kontrola wewnętrzna) oraz uprawnionych podmiotów (kontrola zewnętrzna). Ta pierwsza, nazywana też zakładową jest dokonywana wewnątrz każdego zakładu pracy i na podstawie wewnętrznych przepisów obowiązujących w danym zakładzie. Kontrola ta może być przeprowadzona przez np. inspektora ds. BHP, jak i przez organy społeczne (społeczna inspekcja pracy, związki zawodowe). Natomiast kontrole zewnętrzne są przeprowadzane przez uprawnione ustawowo organy państwowe, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Urząd Dozoru Technicznego, Urząd Nadzoru Budowlanego, Państwowa Straż Pożarna.

Naruszenie przepisów i zasad BHP może wywołać negatywne skutki dla zdrowia, życia i mienia, dlatego ich nieprzestrzeganie skutkuje odpowiedzialnością prawną zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika.

Wyróżniamy odpowiedzialność porządkową (służbową), administracyjną i karną.

 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA

Odpowiedzialność porządkowa, wynikająca z kontroli wewnętrznej, dotyczy przede wszystkim osób zatrudnionych na umowę o pracę, w tym może dotyczyć również osób kierujących pracownikami (kierowników, mistrzów, brygadzistów itp.). W ramach odpowiedzialności porządkowej za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy pracodawca może, w myśl art. 108 k.p., ukarać pracownika karą upomnienia, nagany czy karą pieniężną.

Kara upomnienia i nagany może być powiązana z zabraniem pracownikowi ruchomych części wynagrodzenia, np. premii uznaniowej. Natomiast kara pieniężna za jedno wykroczenie nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łączny wymiar kar w miesiącu nie może przewyższać 1/10 części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty.

O każdej zastosowanej karze w ramach odpowiedzialności służbowej pracodawca ma obowiązek zawiadomić pracownika na piśmie.

 

Ważne

Rażące naruszenie przepisów BHP przez pracownika może stanowić podstawę rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia.

 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ADMINISTRACYJNA

Do odpowiedzialności administracyjnej, wynikającej z kontroli zewnętrznej, za nieprzestrzeganie przepisów BHP mogą być pociągani, zgodnie z art. 283 k.p.:

  • pracodawcy,
  • osoby kierujące pracownikami.

Odpowiedzialność administracyjna dotyczy wykroczeń. W ramach tej odpowiedzialności stosowana jest kara grzywny od 1000 do 30 000 zł. Do zaistnienia wykroczenia wystarczy fakt nieprzestrzegania przepisów lub zasad BHP. Nie ma znaczenia, czy postępowanie to pociągnęło za sobą skutki w postaci narażenia zdrowia lub życia pracowników lub skutki w postaci strat materialnych, czy też nie.

Karze grzywny podlega m.in. również ten, kto będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi:

  • Wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności.
  • Wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności.
  • Wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy.
  • Nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę.
  • Nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo przedstawia niezgodne z prawdą informację, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób.

Odpowiedzialność za wykroczenia dotyczy ponadto zasad BHP, czyli pozaprawnych regulacji wynikających z techniki i doświadczenia zawodowego.

Kary grzywny nakładane są przez organy państwowego nadzoru nad warunkami pracy. Jeżeli inspektor pracy uzna, że kara ta może nie być wystarczająca dla sprawcy czynu i nie pociągnie za sobą działań zmierzających do przestrzegania prawa pracy i BHP, to może złożyć wniosek do sądu o ukaranie grzywną. O wymiarze grzywny orzeka sąd.

 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA

Odpowiedzialności karnej zgodnie z art. 220 Kodeksu karnego (dalej: k.k.), prz...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy