Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak skutecznie motywować dział techniczny do poszukiwania oszczędności?

Artykuł | 21 grudnia 2020 | NR 4
0 59

Racjonalna gospodarka energią jest jednym z podstawowych zadań działów  technicznych zakładów przemysłowych. Większość pracowników zakładu na ogół  nie zwraca większej uwagi na jej zużycie. Niezależnie od rodzaju energii  (elektrycznej, gazu, sprężonego powietrza itp.) większość pracowników traktuje  ją jak dobro ogólnie dostępne, niewyczerpalne i nie zastanawia się nad jej kosztami ekonomicznymi i środowiskowymi. Dział techniczny musi zatem nie tylko utrzymywać urządzenia produkcyjne i infrastrukturę w dobrej kondycji technicznej, ale też inicjować projekty redukcji zużycia mediów. Tak techniczne, jak i organizacyjne.

Wprowadzony w roku 2016 obowiązek sporządzania audytów energetycznych ułatwia to zadanie, ale rodzi oczekiwanie za strony zarządów firm, by wskazać obszary szybkich i dużych oszczędności. Artykuł ten bazuje na doświadczeniach rzeczywistego zakładu produkcyjnego, umownie zakładu „Z”. Obszary, w których możliwe są znaczne oszczędności zużycia energii (zarazem wykazywane w audytach energetycznych), są podobne także w większości innych zakładów.

Oszczędności wyliczać można dwojako, w jednostkach zużytej energii lub poniesionych kosztach. Obydwa podejścia są równie ważne dla zakładu, niezależnie od preferencji wynikających z polityki energetycznej państwa. Tematem przewodnim niniejszego tekstu jest oszczędność energii, zatem obniżenie ceny energii przywołane zostało jedynie skrótowo.

Na ogół nie jest możliwe, albo jest co najmniej kosztowne, ograniczenie zużycia energii w już  zainstalowanych maszynach i działających procesach produkcyjnych. W tym obszarze oszczędności oznaczają zazwyczaj inwestycje w nowe maszyny i technologie. W razie planowania poprawy sprawności energetycznej maszyn produkcyjnych ewentualnych wzorców należy szukać w branżach pokrewnych lub podobnych technicznie grupach urządzeń i wykorzystać znajomość własnej branży.

 Uniwersalne obszary oszczędności, na których warto się skoncentrować praktycznie w każdym zakładzie, to:

  1. wykorzystanie energii odpadowej,
  2. efektywna gospodarka sprężonym powietrzem,
  3. oświetlenie,
  4. ogrzewanie i wentylacja,
  5. redukcja energii zużywanej na produkcję odpadów i braków.

 

Wykorzystanie energii odpadowej

Chodzi o energię odpadową powstającą głównie w procesach cieplnych lub magazynujących znaczne ilości mediów odpadowych lub paliw odpadowych. Najprostszym źródłem takiej energii jest ciepło wydzielane bezpośrednio przez procesy produkcyjne. Skojarzenie go z układami ogrzewania pomieszczeń pozwala na redukcję zużycia ciepła w układach centralnego ogrzewania, oczywiście dostępnego tylko podczas pracy fabryki.

Wyjątkowo wygodne i łatwe w użyciu źródło ciepła odpadowego stanowi powietrze pochodzące z chłodzenia sprężarek i osuszaczy chłodniczych powietrza. Około 95% pobieranej na cele wytworzenia sprężonego powietrza energii elektrycznej zamieniane jest w ciepło odpadowe. W celu jego wykorzystania należy założyć kanały rozprowadzające zużyte powietrze do wymaganych miejsc. Powietrza „odpadowego” można też użyć do suszenia, np. europalet lub surowca zimą. Wykorzystanie ciepła odpadowego dla wspomagania CO działa w naszych warunkach klimatycznych przez blisko 2/3 roku. Kolejną propozycją dla ciepła odpadowego ze sprężarek jest zagospodarowanie go do grzania wody użytkowej. W fabryce „Z” nie wdrożono jednak takiego rozwiązania. Zakład nie używa podgrzanej wody do celów technologicznych, a jedynie socjalnych. Analiza ekonomiczna zagospodarowania ciepła odpadowego sprężarek dla ogrzewania wody do celów socjalnych wykazała długi (powyżej 7 lat) okres zwrotu z inwestycji, przy czym możliwe byłoby wykorzystanie go tylko w części. Zgodnie z polityką inwestycyjną firmy pierwszeństwo mają projekty zwracające się w terminie do dwóch lat.

Energia zmagazynowana może być w odpadach palnych i poddana recyklingowi. W przypadku odpadów czystych papierowych, kartonowych czy drewna ich zagospodarowanie jest oczywiste (choć wykazanie tego w audycie już niekoniecznie), ze względu na łatwość zużycia i brak skażenia środowiska przy spalaniu. Natomiast zagospodarowanie odpadów mieszanych wymaga inwestycji w technologię spalania lub współpracy ze spalarnią.

Energia odpadowa może być zmagazynowana w sposób nieoczywisty, np. w postaci energii potencjalnej ścieków technologicznych. Możliwe jest użycie ścieków do napędzania turbin. Opłacalność jej wykorzystania zależy od ilości ścieków. Przykładem może być szlam poflotacyjny i wykorzystanie zawartej w nim wody do napędu turbin generatorów elektrycznych.

 

Efektywna gospodarka sprężonym powietrzem

Problematyka ekonomicznego wytwarzania i użytkowania sprężonego powietrza poruszana była już wielokrotnie na łamach czasopisma „Służby Utrzymania Ruchu”, ale wymaga stałego przypominania. Główny koszt sprężonego powietrza, to koszt energii elektrycznej dla jego wytworzenia (w fabryce „Z” 94% całości kosztów przy 2,5 GWh/rok energii pobranej przez sprężarki). Należy przeanalizować zarówno produkcję, jak i zużycie tego kosztownego medium. Wyprodukowanie jego 1m3 wymaga zużycia ok. 0,1 kWh energii elektrycznej.

Oszczędności w zużyciu sprężonego powietrza wynikają głównie z redukcji jego strat na nieszczelnościach i używaniu do celów niezamierzonych (np. sprzątania czy chłodzenia elementów maszyn). W „Z” wprowadzono kontrole szczelności instalacji podczas postoju maszyn, gdy słychać uchodzące powietrze oraz sporządzanie raportów wizualnych na planie zakładu. Mimo stosunkowo wysokiej dbałości o szczelność instalacji coraz to nowe przecieki znajdowane są permanentnie. Oceniane w „Z” oszczędności wynikające z redukcji strat powietrza na nieszczelnościach nie są duże, zawierają się w kilku procentach całości zużycia. Statystycznie jednak straty sprężonego powietrza dochodzą do 30% (art. Straty energii w instalacji i na odbiornikach sprężonego powietrza, „SUR” 1/2016). Dobrą metodą oszczędności jest obniżenie ciśnienia w całej instalacji – także wycieki maleją.

Szczególnie godna polecenia jest redukcja energii potrzebnej na wytworzenie sprężonego powietrza. Zaletę stanowi to, że jest to zazwyczaj działanie jednorazowe, przynoszące nas...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy